logo Przegląd Organizacji
Rok wydania: 2019
Numer czasopisma: 12
Słowa kluczowe: Zachowania nawykowe, zachowania kompulsywne, smartfon, fonoholizm, skala skłonności fonoholizmu konsumenckiego, uzależnienie od produktu, uzależnienie od smartfonu, generacja Y
Strony: 36-45
Język publikacji: Angielski
Pobierz
Od zachowań nawykowych do kompulsywnych. 360 stopni wokół smartfonu wśród pokolenia Y – badania empiryczne
Liwia Delińska, Sylwia Badowska
Abstrakt
W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań dotyczących zachowań konsumentów i wykorzystania produktów mobilnych. Problem naukowy dotyczy określenia w populacji młodych konsumentów skłonności do uzależnienia od produktu technologicznego? Celem badania jest identyfikacja wśród przedstawicieli pokolenia Y tendencji do wykazywania zachowań nawykowych i/lub kompulsywnych na przykładzie smartfona. Badanie zostało przeprowadzone w 2017 roku za pomocą metody PAPI wśród konsumentów w wieku 19–24 lata. Zaproponowano autorską skalę konsumenckiej skłonności do fonoholizmu (KSF). Wyniki sugerują, że smartfon został włączony do 360-dniowej codziennej aktywności młodych konsumentów. Niektórzy przedstawiciele pokolenia Y wykazują zachowania nawykowe względem smartfonów, zaś znaczna liczba badanych przejawia tendencję do zachowań niepożądanych, w tym kompulsywnych ze względu na skłonność do nadużywania produktu technologicznego. Wyniki przyczyniają się do pełniejszego zrozumienia użytkowania produktów technologicznych. 
Bibliografia
[1] Aljomaa S.S., Mohammad M.F., Albursan I.S., Bakhiet S.F., Abduljabbar A.S. (2016), Smartphone Addiction among University Students in the Light of Some Variables, „Computers in Human Behavior”, Vol. 61, pp. 155–164. [2] Badowska S. (2016), Zachowania nawykowe konsumentów-seniorów w procesie użytkowania nowego produktu technologicznego, [w:] L. Kiełtyka, W. Jędrzejczyk, P. Kobis (red.), Wyzwania współczesnego zarządzania: kreowanie kapitału intelektualnego organizacji, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa, Warszawa, s. 243–256. [3] Blumler J.G., Katz E (1974), The Uses of Mass Communications: Current Perspectives on Gratifications Research, Sage Publications, Beverly Hills. [4] Cassavoy L. (2019), What Makes a Smartphone Smart? www.lifewire.com/what-makes-a-smartphone-smart-579597, access date: 20.05.2019. [5] Chmielarz W., Parys T. (2017), Uwarunkowania zastosowania handlu mobilnego, „Przegląd Organizacji”, Nr 8, s. 43–48. [6] Czakon W. (2019), Walidacja narzędzia pomiarowego w naukach o zarządzaniu, „Przegląd Organizacji”, Nr 4, s. 4–10. [7] Davis F.D. (1989), Perceived Usefulness, Perceived Ease of Use and User Acceptance of Information Technology, „MIS Quarterly”, Vol. 13, No. 3, pp. 319–340. [8] Demirci K., Akgönül M., Akpinar A. (2015), Relationship of Smartphone Use Severity with Sleep Quality, Depression, and Anxiety in University Students, „Journal of Behavioral Addictions”, Vol. 4, No. 2, pp. 85–92. [9] Ejdys J. (2017), Determinanty zaufania do technologii, „Przegląd Organizacji”, Nr 12, s. 20–27. [10] Fishbein M. (1980), A Theory of Reasoned Action: Some Applications and Implications, [in:] H.E Howe (ed.), Nebraska Symposium on Motivation 1979, University of Nebraska Press, Lincoln NE, pp. 65–116. [11] Griffiths M.D. (1996), Behavioural Addictions: An Issue for Everybody? „Employee Counseling Today”, Vol. 8, No. 3, pp. 19–25. [13] Haug S., Castro R.P., Kwon M., Filler A., Kowatsch To, Schaub M., (2015), Smartphone Use and Smartphone Addiction among Young People in Switzerland, „Journal of Behavioral Addictions”, Vol. 4, No. 4, pp. 299–307. [12] Hoffmann B. (2017), Phonoholism – A New Behavioural Addiction, „Trakia Journal of Sciences”, Vol. 4, pp. 315–319. [14]Hu D.D., Xu Y., Ding J.E., Li J. (2017), Development of Mobile Phone Internet Addiction Scale for College Students. „Chinese Journal of Health Education”, Vol. 33, No. 6, pp. 505–508. [15] IAB Polska (2018), Mobile 2018, https://iab.org.pl/wp-content/uploads/2018/10/IABPolska_Raport_Mobile_201810.pdf, access date: 10.10.2019. [16] Kim J., Hahn K.H.Y., (2012), Effects of Personal Traits of Generation Y Consumers Attitudes Toward the Use of Mobile Devices for Communication and Commerce, „Human Technology: An Interdisciplinary Journal on Humans in ICT Environments”, Vol. 8, No. 2, pp. 133–156. [17] Kim H-J., Min J-Y., Kim H-J, Min K-B. (2017), Accident Risk Associated with Smartphone Addiction: A Study on University Students in Korea, „Journal of Behavioral Addictions”, Vol. 7, No. 4, pp. 699–707. [18] Kim D., Lee Y., Lee J., Nam J.K., Chung Y. (2014), Development of Korean Smartphone Addiction Proneness Scale for youth, „PLoS One”, Vol. 9, No. 5. [19] Kolsaker A., Drakatos N. (2009), Mobile Advertising: The Influence of Emotional Attachment to Mobile Devices on Consumer Receptiveness, „Journal of Marketing Communications”, Vol. 15, No. 4, pp. 267–280. [20] Kormendi A., Brutoczki Z., Vegh B.P., Szekely R., (2016), Smartphone Use Can Be Addictive? A Case Report, „Journal of Behavioral Addictions”, Vol. 5, No. 3, pp. 548–552. [21] Kwon M., Kim D.J., Cho H., Yang S. (2013a), The Smartphone Addiction Scale: Development and Validation of a Short Version for Adolescents, „PLoS One”, Vol. 8, No. 12. [22] Kwon M., Lee J.Y., Won W.Y., Park J.W., Min J.A., Hahn C., Gu X., Choi J.H., Kim D.J. (2013b), Development and Validation of a Smartphone Addiction Scale (SAS), „PLoS One”, Vol. 8, No. 2. [23] Lan Y., Ding J-E., Li W., Zhang Y., Liu M., Fu H. (2018), A Pilot Study of a Group Mindfulness-based Cognitive-behavioral Intervention for Smartphone Addiction among University Students, „Journal of Behavioral Addictions”, Vol. 7, No. 4, pp. 1171–1176. [24] Lenhart A., Ling R., Campbell S., Purcell K. (2010), Teens and Mobile Phones: Text Messaging Explodes as Teens Embrace it as the Centerpiece of their Communication Strategies with Friends, Pew Internet and American Life Project, Washington. [25] Lin Y.H., Lin Y.C., Lin S.H., Lee Y.H., Lin P.H., Chiang C.L., Chang L.R., Yang C.C., Kuo T.B. (2017), To Use or not to Use? Compulsive Behavior and Its Role in Smartphone Addiction, „Translational Psychiatry”, Vol. 7, No 2, pp. 1–6. [26] Luigjes J., Lorenzetti V., de Haan S. et al. (2019), Defining Compulsive Behavior, „Neuropsychology Review”, Vol. 29, No. 1, pp. 4–13. [27] Marien H., Custers R., Aarts H. (2018), Understanding the Formation of Human Habits: An Analysis of Mechanism of Habitual Behaviour, [in:] B. Verplanken (ed.), The Psychology of Habit, Springer Nature, Bath, pp. 51–69. [28] Maturana H.R., Varela F. J. (1987), The Tree of Knowledge: The Biological Roots of Human Understanding, New Science Library/Shambhala Publications, Boston. [29] McGuigan J. (2005), Towards a Sociology of the Mobile Phone, „Human Technology”, Vol. 1, No. 1, pp. 45–57. [30] Mobee Dick (2018), Polska Jest Mobi 2018, http://jestem.mobi/2018/04/raport-polska-jest-mobi-2018-do-pobrania/, access date: 10.10.2019. [31] National Information Society Agency of South Korea (2011), Internet Addiction Survey 2011. Seul: National Information Society Agency, pp. 118–119. [32] Nusair K.K., Bilgihan A., Okumus F., Cobanoglu C. (2013), Generation Y Travelers’ Commitment to Online Social Network Websites, „Tourism Management”, Vol. 35, pp. 13–22. [33] Orbell S., Verplanken B. (2010), The Automatic Component of Habit in Health Behavior: Habit as Cue-Contingent Automaticity, „Health Psychology”, Vol. 29, No. 4, pp. 374–383. [34] Panova T., Carbonell X. (2018), Is Smartphone Addiction Really an Addiction? „Journal of Behavioral Addictions”, Vol. 7, No. 2, pp. 252–259. [35] Refuel Agency (2015), Millennial Teens, Digital Explorer, http://research.refuelagency.com/wp-content/uploads/2015/07/Millennial-Teen-Digital-Explorer.pdf, access date: 1.02.2018. [36] Roberts J.A, Yaya L.H.P., Manolis C. (2014), The Invisible Addiction: Cell-phone Activities and Addiction among Male and Female College Students, „Journal of Behavioral Addictions”, Vol. 3, No. 4, pp. 254–265. [37] Steinberg M. (2019), The Platform Economy: How Japan Transformed the Consumer Internet, University of Minnesota Press, Minnesota. [38] Sudoł S. (2016), Nauki o zarządzaniu i marketing, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy”, Vol. 45, pp. 161–172. [39] Sullivan P., Heitmeyer J. (2008), Looking at Gen Y Shopping Preferences and Intentions: Exploring the Role of Experience and Apparel Involvement, „International Journal of Consumer Studies”, Vol. 32, No. 3, pp. 285–295. [40] Shambare R., Rugimbana R., Zhowa T. (2012), Are Mobile Phones the 21st century Addiction? „African Journal of Business Management”, Vol. 62, No. 2, pp. 573–577. [41] Trafimow D. (2018), The Automaticity of Habitual Behaviours: Inconvenient Questions [in:] B. Verplanken (ed.), The Psychology of Habit, Springer Nature, Bath, pp. 379–395. [42] Turner L.D., Allen S.M., Whitaker R.M. (2017), Reachable but not Receptive: Enhancing smartphone Interruptibility Prediction by Modelling the Extent of User Engagement With Notifications, „Pervasive and Mobile Computing”, Vol. 40, pp. 480–494. [44] Venkatesh V., Davis F.D. (2000), A Theoretical Extension of the Technology Acceptance Model: Four Longitudinal Field Studies, „Management Science”, Vol. 46, No. 2, pp. 186–204. [45] Venkatesh V., Morris M.G., Davis G.B., Davis F.D. (2003), User Acceptance of Information Technology: Toward a Unified View, „MIS Quarterly”, Vol. 27, No. 3, pp. 425–478. [46] Venkatesh V., Thong J.Y.L., Xu X. (2012), Consumer Acceptance and Use of Information Technology: Extending the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology, „MIS Quarterly”, Vol. 36, No. 1, pp. 157–178. [47] Verplanken B., Orbell S. (2003), Reflections on Past Behaviour: A Self-report Index of Habit Strength, „Journal of Applied Social Psychology”, Vol. 33, No. 6, pp. 1313–1330. [43] Wood W.H., Neal D.T. (2007), A New Look at Habits and the Habit-goal Interface, „Psychological Review”, Vol. 114, No. 4, pp. 843–863.
Publikacje z rocznika
Potencjalne rezultaty wprowadzania koncepcji Przemysłu 4.0 w przedsiębiorstwach
Beata Ślusarczyk
Panująca w światowej gospodarce ogromna konkurencja, wspierana dodatkowo wahaniami rynku, szczególnie wahaniami popytu klientów i niedoborem zasobów, mają ogromny wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstw. Koncepcja Przemysłu 4.0 może być jednym z rozwiązań pozwalających przezwyciężyć pojawiające się bariery i zapewnić rozwój tym podmiotom. Przemysł 4.0, obejmujący wiele współczesnych systemów automatyzacji, wymiany danych i technologii produkcji stanowi potencjał rozwoju dla wielu dziedzin. Jego wdrożenie będzie miało wpływ na cały łańcuch wartości, usprawni produkcję i procesy inżynieryjne, poprawi jakość produktów i usług, zoptymalizuje relacje między klientami i organizacjami, przynosząc nowe możliwości biznesowe i korzyści ekonomiczne, zmianę wymagań edukacyjnych i przekształcenie obecnego środowiska pracy. Podczas gdy nadchodząca rewolucja przemysłowa jest gorącym tematem wśród badaczy, jest równie ważna dla przedsiębiorstw i ich menedżerów, którzy są zainteresowani transformacją w kierunku Przemysłu 4.0. W artykule, na podstawie kwerendy literaturowej, podjęto się przeanalizowania najważniejszych obszarów funkcjonowania przedsiębiorstw w aspekcie wymagań Przemysłu 4.0.
2019
1
STRONY
4-10
Teoretyczne podstawy pomiaru zdolności dynamicznych. Podejście multilogiczne
Katarzyna Bratnicka-Myśliwiec, Wojciech Dyduch, Mariusz Bratnicki
Celem artykułu jest analiza konstrukcji zdolności dynamicznych i niektórych jej konceptualizacji, zidentyfikowanie relacji między kluczowymi elementami zdolności dynamicznych. Zidentyfikowany zestaw procesów, elementów i zmiennych związanych ze zdolnościami dynamicznymi jest punktem wyjścia do próby operacjonalizacji niektórych obszarów konstruktu. Logikę rozumowania oparto na koncepcji Teece (2007), która identyfikuje następujące elementy zdolności dynamicznych: orientację przedsiębiorczą (odnoszącą się do wyczuwania szans), tworzenia wartości (na podstawie wykorzystania szans lub ich realizacji, przekształcania, wykonywania oraz synergii interesariuszy) oraz rekonfiguracji zasobów jako rdzennych zdolności dynamicznych. Wskazano również pewne teoretyczne elementy, które warto w przyszłości poddać operacjonalizacji, takie jak oburęczność organizacyjną lub pomiar działalności w ujęciu dynamicznym (dynamic performance). 
2019
12
STRONY
4-13
Doskonałość naukowa oraz doskonałość dydaktyczna jako kluczowe kompetencje uczelni publicznych w Polsce
Justyna Bugaj, Marek Szarucki
Głównym celem niniejszego opracowania jest identyfikacja doskonałości naukowej oraz doskonałości dydaktycznej jako kluczowych kompetencji organizacji na przykładzie uczelni publicznych w Polsce. W prowadzonych przez autorów badaniach założono, że można wskazać wiele kluczowych kompetencji uczelni. W niniejszym przypadku skupiono się na dwóch głównych obszarach aktywności uczelni i na tej podstawie wyodrębniono dwie kluczowe kompetencje: doskonałość naukową i doskonałość dydaktyczną. Uzasadnieniem takiego wyboru jest założenie autorów, że to te dwie kompetencje mogą stanowić główne przesłanki sukcesu uczelni. Ponadto efekty wykorzystania tych kluczowych kompetencji można zmierzyć za pomocą mierzalnych i zróżnicowanych wskaźników. Aby zrealizować postawiony cel badawczy, zastosowano metodę studiowania i analizy, przy czym skoncentrowano się na treściach misji uczelni, analizie stron internetowych wybranych uniwersytetów publicznych przy zastosowaniu opracowanych wcześniej kryteriów oraz dyskusji wyników parametryzacji i akredytacji badanych uniwersytetów zamieszczonych odpowiednio na stronach internetowych Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych (KEJN) i Polskiej Komisji Akredytacyjnej (PKA).
2019
2
STRONY
7-14
Podejścia badawcze w zarządzaniu projektami - geneza i ewolucja
Michał Trocki
Zarządzanie projektami jest dziedziną zarządzania, znajdującą praktyczne zastosowanie we wszystkich obszarach aktywności ludzkiej, o wyraźnie ukształtowanej odrębności. Rozwojowi zarządzania projektami towarzyszy, choć z opóźnieniem, rozwój nauki o zarządzaniu projektami. Dotychczasowy dorobek i doświadczenia w tej dziedzinie skłaniają do systematyzacji działalności naukowej zarządzania projektami i określenia głównych jej podejść i paradygmatów. W artykule przedstawiono podstawy takiej systematyzacji oparte na analizie koncepcji metodologicznych, ogólnych i z zakresu nauk o zarządzaniu, oraz jej wyniki w postaci czterech podejść badawczych: operacyjnego, procesowego, organizacyjnego i zrównoważonego. Systematyzacja dokonana została na podstawie oceny i krytycznej analizy literatury przedmiotu, wyników badań oraz opracowań metodycznych i sprawdzonych dobrych praktyk. Systematyzacja ta, wskazując na możliwości i ograniczenia poszczególnych podejść, ma służyć poprawie jakości metodologicznej badań prowadzonych w zakresie zarządzania projektami.
2019
3
STRONY
3-9
Walidacja narzędzia pomiarowego w naukach o zarządzaniu
Wojciech Czakon
Rozwój nauk o zarządzaniu przejawia się formułowaniem zależności pojęć, która umożliwia predykcję zmian kluczowych zmiennych oraz zdolność podejmowania lepszych decyzji. Warunkiem rozwoju jest pomiar konstruktów. Niniejszy artykuł sytuuje walidację w procesie rozwoju skal pomiarowych. Proponuje cztery współzależne procedury walidacji: treściową, fasadową, konstruktu oraz nomologiczną. Wyjaśnia ich istotę, związki z psychometrią, bieżącą praktykę nauk o zarządzaniu oraz formułuje rekomendacje w zakresie doskonalenia metodologii badań.
2019
4
STRONY
3-10
Innowacyjność jako determinanta relacji koopetycyjnych
Patryk Dziurski
Celem artykułu jest pokazanie relacji pomiędzy innowacyjnością gospodarki, sektora i organizacji a koopetycją jako ważnego i ciekawego pola badawczego dla przyszłych badań teoretycznych i empirycznych. Relacja ta nie była dotychczas częstym tematem badań, co sprawia, że jest to interesujący obszar rozważań naukowych. Artykuł ma charakter teoretyczny, w którym wykorzystano wnioskowanie dedukcyjne. Postępowanie badawcze pozwoliło zidentyfikować najważniejsze zewnętrzne (presja ze strony klientów, zaawansowanie technologiczne, podatność sektora na globalizację oraz ostrą walkę konkurencyjną) oraz wewnętrzne (komplementarność zasobów, elastyczność, zdolność do wykorzystywania okazji oraz pozycja konkurencyjna) determinanty koopetycji. Przedstawione rozważania pozwoliły autorowi sformułować wniosek, że wpływ innowacyjność gospodarki, sektora oraz organizacji na skłonność do tworzenia oraz rozwijania relacji koopetycji jest niejednoznaczny. Ważne jest więc dalsze eksplorowanie analizowanej relacji na gruncie teoretycznym i empirycznym.
2019
5
STRONY
3-8
Koncepcja konkurencji M.E. Portera a system ochrony rynku wewnętrznego Unii Europejskiej
Jan W. Wiktor
Celem artykułu jest refleksja nad systemem ochrony konkurencji i polityką rynkową Unii Europejskiej w tej perspektywie, jaką tworzy koncepcja strategii konkurencji M.E. Portera. Stanowi zarazem element pewnej konkretyzacji modelu pięciu sił Portera o elementy, które nawiązują do sfery regulacji prawnej konkurencyjnych zachowań rynkowych przedsiębiorstw na rynku wewnętrznym UE. Rozważania są ujęte w trzy punkty. W pierwszym podkreślono zarys koncepcji i podstawowe elementy strategii konkurencji M.E. Portera. Analiza nie jest krytycznym studium na temat konkurencyjności, lecz stanowi selektywne spojrzenie na formy rywalizacji i zarazem możliwej współpracy przedsiębiorstw, które znajdują swój wyraz w strategiach konkurowania. W drugim punkcie zaprezentowano elementy architektury systemu ochrony konkurencji na rynku europejskim. Uwagę skoncentrowano na tych elementach, które w istotny sposób wypełniają teoretyczne ustalenia Porterowskiej koncepcji konkurencji. Odnoszą się one do legalnych ram zachowań rynkowych przedsiębiorstw i sił wewnątrz sektora, a więc elementów bezpośrednio determinujących ich zachowania rynkowe. Trzecim punktem jest egzemplifikacja problemu unijnej polityki ochrony rynku i konkurencji, ukazująca wybrane formy i strategie naruszenia systemu prawa UE i ich konsekwencje dla przedsiębiorstw ze strony Komisji Europejskiej.
2019
6
STRONY
9-16
Strategie współpracy mikro- i małych przedsiębiorstw
Dariusz Nowak
Celem opracowania jest identyfikacja i ocena strategii współpracy wykorzystywanych przez mikro- i małe przedsiębiorstwa z ich dostawcami, którzy reprezentują sektor MŚP. Podkreśla się, że przedsiębiorstwa współpracując ze swoimi dostawcami wykorzystują różnorodne strategie, oparte na zróżnicowanych założeniach i zasadach. Z jednej strony przyjmują charakter partnerski, oparty na kompleksowych negocjacjach, z drugiej mamy do czynienia z antagonistyczno-formalnymi układami. Interesującym problemem staje się zatem rozpoznanie stosowanych w praktyce strategii współpracy realizowanych przez mikro- i małe przedsiębiorstwa. Analiza uzyskanych odpowiedzi pozwoliła stwierdzić, że w międzyorganizacyjnych relacjach dominuje strategia oparta na kompleksowych negocjacjach, jakkolwiek należy zaznaczyć, że stosunkowo duża część przedsiębiorstw preferuje podejście antagonistyczne, realizując własne interesy kosztem kooperantów oraz podejście administracyjno-formalne. Należy podkreślić, że dwie ostatnie formy wskazanych strategii mają charakter asekuracyjny, co świadczy o stosunkowo niskim rozwoju międzyorganizacyjnych relacji.
2019
7
STRONY
3-9
Model zarządzania procesowego z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi Przemysłu 4.0
Leszek Kiełtyka, Kamila Charciarek
Artykuł przedstawia propozycję modelowego podejścia do zarządzania z wykorzystaniem nowoczenych narzędzi, głównie ICT. Opracowanie osadzone jest w kontekście rewolucji przemysłowej zwanej Industry 4.0.
2019
8
STRONY
5-12
Metoda oceny pozaekonomicznych determinantów stymulujących innowacje procesowo-produktowe w gospodarce 4.0 i 5.0
Stanisław Marciniak
W artykule została zaprezentowana metoda oceny pozaekonomicznych determinantów stymulujących innowacje procesowo-produktowe. Opracowanie ma charakter koncepcyjny. Przyjęto w nim założenie, że innowacje tworzone w ramach Przemysłu 4.0 wpływają na zmiany cywilizacyjne, co tworzy Gospodarkę 4.0. Stosowane rozwiązania technologiczne będą umożliwiały znaczne ograniczenie prywatności ludzi, co może być charakterystyczne dla nowego konstruktu - Gospodarki 5.0. W artykule przedstawiono ideę i uwarunkowania holistycznej metody oceny pozaekonomicznych determinantów stymulujących innowacje procesowo-produktowe. Wskazano, że ocena musi odbywać się na wielu płaszczyznach, w tym psychologicznej, socjologicznej, społecznej, kulturowej i środowiskowej.
2019
9
STRONY
5-11