Rok wydania: 2021
Numer czasopisma: 8
Słowa kluczowe: kontrproduktywne zachowania pracowników, przemysł stoczniowy, kryteria podmiotowe, kryteria socjodemograficzne
Strony: 28-36
Język publikacji: Polski
Pobierz
Podmiotowe uwarunkowania występowania zachowań kontrproduktywnych wśród pracowników przemysłu stoczniowego w Polsce
Joanna Litwin, Sylwia Białas
Abstrakt

Celem artykułu jest zbadanie wpływu podmiotowych cech pracowników, takich jak: staż pracy w danej organizacji, wiek, płeć i wykształcenie na skłonność pracowników do angażowania się w zachowania kontrproduktywne. Dla realizacji tego celu przeprowadzono badania ankietowe wśród pracowników 28 przedsiębiorstw przemysłu stoczniowego (n=728). Na potrzeby badania zaprojektowano kwestionariusz zawierający dwie części: samoocenę pracowników na temat częstotliwości podejmowania poszczególnych zachowań kontrproduktywnych oraz poziomu ich akceptacji. Do analizy wyników wykorzystano statystyki opisowe i analizę korelacji. Ponadto do zbadania czy różnica między grupami w obrębie każdej z badanych cech jest istotna wykorzystano analizę wariancji i t-test. Wyniki badania wskazują, że spośród analizowanych czynników podmiotowych największy wpływ na poziom akceptacji zachowań kontrproduktywnych oraz częstotliwość ich występowania miał staż pracy w danej firmie, zaś w mniejszym stopniu wpływ miała płeć respondentów. Pomimo, że w przypadku wieku i wykształcenia pracowników, wpływ na ogół zachowań nie był istotny statystycznie, to występowały zachowania, których częstotliwość zależna była od tych kryteriów. Artykuł przyczynia się do rozwoju wiedzy na temat CWB i ich uwarunkowań wśród polskich pracowników. Ponadto wyniki badań stanowią cenną wskazówkę dla praktyków zarządzania. Biorąc pod uwagę konsekwencje CWB z punktu widzenia organizacji ważne jest zrozumienie, jak cechy pracownika mogą przyczyniać się do jego podatności na zaangażowanie w tego typu zachowania.

Bibliografia
[1] Appelbaum S.H., Deguire K.J., Lay M. (2005), The Relationship of Ethical Climate to Deviant Workplace Behavior, „Corporate Governance”, Vol. 5, No. 4, pp. 43–55. [2] Baka Ł., Derbis R., Walczak R. (2015), Psychometryczne właściwości Kwestionariusza Zachowań Kontrproduktywnych CWB-C, „Czasopismo Psychologiczne”, Nr 21, s. 163–174. [3] Barling J., Dupre K.E., Kelloway E.K. (2009), Predicting Workplace Aggression and Violence, „The Annual Review of Psychology”, Vol. 60, No. 1, pp. 671–92. [4] Berry C.M., Ones D.S., Sackett P.R. (2007), Interpersonal Deviance, Organizational Deviance, and their Common Correlates: A Review and Meta-analysis, „Journal of Applied Psychology”, Vol. 92, No. 2, pp. 409–423. [5] Berry C.M., Carpenter N.C., Barrat C.L. (2012), Do Other-reports of Counterproductive Work Behavior Provide an Incremental Contribution over Self-reports? A Meta-analytic Comparison, „Journal of Applied Psychology”, Vol. 97, No. 3, pp. 613–638. [6] Białas S., Litwin J. (2013), Personal Correlations of Job Satisfaction Facets. The Case of Polish Shipyard Industry, [in:] P. Lula, B. Mikuła, A. Jaki (eds.), Knowledge, Economy, Society: Global and Regional Challenges of the 21st Century Economy, Foundation of the Cracow University of Economics, Cracow, pp. 567–582. [7] Bugdol M. (2007), Gry i zachowania nieetyczne w organizacji, Difin, Warszawa. [8] Carmeli A., gittel j.h. (2009), High-quality Relationships, psychological Safety, and Learning from Failures in Work Organizations, „journal of organizational behavior”, vol. 30, No. 6, pp. 709–739. [9] Chang K., Smithikrai Ch. (2010), Counterproductive Behavior at Work: An Investigation into Reduction Strategies, „The International Journal of Human Resource Management”, Vol. 21, No. 8, pp. 1272–1288. [10] Cohen T.R., Panter A.T., Turan N. (2013), Predicting Counterproductive Work Behavior from Guilt Proneness, „Journal of Business Ethics”, Vol. 114, No. 1, pp. 45–53. [11] Crino M.D. (1994), Employee Sabotage: A Random or Preventable Phenomenon? „Journal of Managerial Issues”, Vol. 6, No. 3, pp. 311–330. [12] Cunningham M.R., Jones J.W., Dreschler B.W. (2018), Personnel risk Management Assessment for Newly Emerging Forms of Employee Crimes, „International Journal of Selection and Assessment”, Vol. 26, No. 1, pp. 5–16. [13] Dajczak K. (2008), Przemysł stoczniowy w Polsce i na świecie, „Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego”, Nr 10, s. 123–129. [14] Dalal R.S. (2005), A Meta-Analysis of the Relationship between Organizational Citizenship Behavior and Counterproductive Work Behavior, „Journal of Applied Psychology”, Vol. 90, No. 6, pp. 1241–1255. [15] Diefendorf J.M., Mehta K. (2007), The Relations of Motivational Traits with Workplace Deviance, „Journal of Applied Psychology”, Vol. 92, No. 4, pp. 967–977. [16] Dilchert D.S. (2018), Counterproductive Sustainability Behaviors and their Relationship to Personality Traits, „International Journal Selection and Assessment”, Vol. 26, No. 1, pp. 49–56. [17] Dilchert S., Ones D.S., Davis R.D., Rostow C.D. (2007), Cognitive Ability Predicts Objectively Measured Counterproductive Work Behaviors, „Journal of Applied Psychology”, Vol. 92, No. 3, pp. 616–627. [18] Dirican A., Erdil O. (2016), An Exploration of Academic Staff’s Organizational Citizenship Behavior and Counterproductive Work Behavior in Relationship to Demographic Characteristics, „Procedia-Social and Behavioral Sciences”, No. 235, pp. 351–360. [19] Fagerland M.W. (2012), T-test, Non-parametric Tests, and Large Studies – A Paradox of Statistical Practice? „Medical Research Methodology”, Vol. 14, pp. 12–78. [20] Fox S., Spector P.E., Goh A., Bruursema K. (2007), Does Your Coworker Know What You’re Doing? Convergence of Self- and Peer-Reports of Counterproductive Work Behavior, „International Journal of Stress Management”, Vol. 14, No. 1, pp. 41–60. [21] Fox S., Spector P., Goh A., Bruursema K., Kessler S. (2012), The Deviant Citizen: Measuring Potential Positive Relations between Counterproductive Work Behavior and Organizational Citizenship Behavior, „Journal of Occupational and Organizational Psychology”, Vol. 85, No. 1, pp. 199–220. [22] Glińska-Neweś A. (2017), Pozytywne Relacje Interpersonalne w Zarządzaniu, Wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń. [23] GUS (2019), Rocznik Statystyczny Gospodarki Morskiej, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-statystyczny-gospodarki-morskiej-2019,11,12.html, data dostępu: 6.06.2021 r. [24] Haffer R. (2015), Determinanty i następstwa satysfakcji pracowników w świetle pozytywnego zarządzania, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, Nr 376, s. 152–168. [25] Hafidz S.W.M., Hoesui S.M., Fatimach M. (2012), The Relationship between Organizational Citizenship Behavior and Counterproductive Work Behavior, „Asian Social Science”, Vol. 8, No. 9, pp. 32–37. [26] Hershcovis M.S., Turner N., Barling, J., Arnold K.A., Dupre K.E., Inness M., Sivanathan N. (2007), Predicting Workplace Aggression: A Meta-analysis, „Journal of Applied Psychology”, Vol. 92, No. 1, pp. 228–238. [27] Ingram T., Głód W. (2014), Zależności pomiędzy satysfakcją z pracy a organizacyjnymi zachowaniami innowacyjnymi pracowników branży IT, „Przegląd Organizacji”, Nr 12, s. 16–21. [28] Klotz A. C., Buckley M. R. (2013), A Historical Perspective of Counterproductive Work Behawior Targeting the Organization, „Journal of Management History”, Vol. 19, No. 1, pp. 114–132. [29] Mackey J.D., McAllister Ch.P., Ellen B.P., Carson J. (2019), A Meta-Analysis of Interpersonal and Organizational Workplace Deviance Research, „Journal of Management”, Vol. 47, No. 3, pp. 597–622. [30] Macko M. (2010), My i oni w organizacjach. Poczucie niesprawiedliwości organizacyjnej a kontrproduktywność pracowników, [w:] T. Listwan, A. Witkowski (red.), Menedżer w gospodarce opartej na wiedzy, „Prace Naukowe UE we Wrocławiu”, Nr 115, Wrocław, s. 459–471. [31] Marcus B., Schuler H. (2004), Antecedents of Counterproductive Behavior at Work: A General Perspective, „Journal of Applied Psychology”, Vol. 89, No. 4, pp. 647–660. [32] Ménard J., Brunet L., Savoie A., van Daele A., Flament A. (2011), Cross-national Deviance in the Workplace: Diverging Impact of Organizational Commitment in Canada and Belgium, „European Journal of Work and Organizational Psychology”, Vol. 20, No. 2, pp. 266–284. [33] Mickeviciene R. (2011), Global Competition in Shipbuilding: Trends and Challenges for Europe, [in:] P. Pachura (ed.), The Economic Geography of Globalization, InTech, Rijeka, Croatia, pp. 201–222. [34] Ng T.W.H., Lam S.S.K., Feldman D.C. (2016), Organizational Citizenship Behavior and Countproductive Work Behavior: Do Males and Females Differ?, „Journal of Vocational Behavior”, Vol. 93, pp. 11–32. [35] Ng T.W.H., Feldman D.C. (2009), How Broadly does Education Contribute to Job Performance? „Personnel Psychology”, Vol. 62, No. 1, pp. 89–134. [36] Nunnally J.C. (1978), Psychometric Theory (2nd. ed), McGraw Hill, New York. [33] O’Fallon M.J., Butterfield K.D. (2005), A Review of the Empirical Ethical Decision-making, „Journal of Business Ethics”, Vol. 59, No. 4, pp. 375–413. [37] Penney L.M., Spector P.E. (2002), Narcissism and Counterproductive Work Behavior: Do Bigger Egos Mean Bigger Problems? „International Journal of Selection and Assessment”, Vol. 10, No. 1–2, pp. 126–134. [38] Pletzer J.L., Oostrom J., Voelpel S. (2017), Age Differences in Workplace Deviance: A Meta-Analysis, „Academy of Management Proceedings”, Vol. 1, https://doi.org/10.5465/AMBPP.2017.11475abstract, access date: 15.12.2020. [39] Smithikrai C. (2008), Moderating Effect of Situational Strength on the Relationship between Personality Traits and Counterproductive Work Behavior, „Asian Journal of Social Psychology”, Vol. 11, No. 4, pp. 253–263. [40] Spector P.E., Fox S. (2005), Counterproductive Work Behavior: Investigation of Actors and Targets, APA Books, Washington. [41] Spector P.E., Zhou Z.E. (2014), The Moderating Role of Gender in Relationship of Stressors and Personality with Countproductive Work Behavior, „Journal of Business and Psychology”, Vol. 29, No. 4, pp. 669–681. [42] Szostek D. (2019a), Kontrproduktywne zachowania organizacyjne w kontekście jakości relacji interpersonalnych w zespołach pracowniczych, Wyd. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń. [43] Szostek D. (2019b), The Impact of the Quality of Interpersonal Relationships between Employees on Counterproductive Work Behavior: A Study of Employees in Poland, „Sustainability”, Vol. 11, No. 21, pp. 1–31. [44] Szostek D., Glińska-Neweś, A. (2017), Identyfikacja wymiarów jakości relacji interpersonalnych w organizacji, „Organizacja i Kierowanie”, Nr 3, s. 11–24. [45] Turek D. (2012), Kontrproduktywne zachowania pracowników w organizacji, Difin, Warszawa. [46] Turek D., Wojtczuk-Turek A., Horodecka A. (2014), Wybrane determinanty wpływu poczucia sprawiedliwości na postawy i zachowania pracowników w organizacji. Badania porównawcze – Polska i Nowa Zelandia, „Organizacja i Kierowanie”, Nr 3, s. 113–139. [47] Uche I.I., George O., Abiola W. (2017), Counterproductive Work Behaviors: A Socio-Demographic Characteristics-Based Study among Employees in the Nigerian Maritime sector, „Acta Universitatis. Sapientieae, Economics and Business”, Vol. 5, No. 1, pp. 117–138, [48] Wachowiak J. (2011), Dysfunkcjonalne zachowania pracowników, Difin, Warszawa.
Publikacje z rocznika