logo Przegląd Organizacji
Rok wydania: 2025
Numer czasopisma: 3
Słowa kluczowe: ESG, MŚP, CAWI, zrównoważony rozwój
Strony: 12-26
Język publikacji: Angielski
Pobierz
Praktyka ESG w małych i średnich przedsiębiorstwach: między świadomością a działaniem
Magdalena Gądek, Joanna Kott, Marek Kott, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka, Katarzyna Walecka-Jankowska, Anna Kowalska-Pyzalska
Abstrakt
Celem artykułu było pogłębienie wiedzy na temat wdrażania zasad ESG (Environmental, Social, Governance) w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w Polsce z uwzględnieniem wpływu wielkości przedsiębiorstwa na poziom znajomości zagadnień, motywy podejmowania działań oraz stan implementacji i raportowania ESG. Badanie przeprowadzono metodą ilościową (CAWI) na próbie 533 przedsiębiorstw. Wyniki wskazują, że wraz ze wzrostem wielkości firmy rośnie zarówno poziom wiedzy o ESG, jak i zakres wdrażanych działań. Największym motywatorem dla przedsiębiorstw są wymagania regulacyjne oraz presja rynku i klientów, szczególnie widoczne w średnich przedsiębiorstwach. Analiza wykazała także istotne bariery implementacyjne, takie jak ograniczone zasoby i brak spójnych standardów raportowania. Artykuł podkreśla konieczność zwiększenia wsparcia edukacyjnego i finansowego dla mikro- i małych przedsiębiorstw oraz odpowiedniego dostosowania regulacji, aby zachęcić MŚP do aktywnego udziału w transformacji w kierunku zrównoważonego rozwoju.
Bibliografia
[1] Abu Hassan M.H., Shari W., Yunus F.M., Isa Z.M., Sak C.S. (2024), An Analysis of Sustainability in SMES: Current Publications and Future Directions. International Journal of Academic Research in Accounting, „Finance and Management Sciences”, Vol. 14, No. 1, pp. 97–114. [2] Álvarez Jaramillo J., Zartha Sossa J. W., Orozco Mendoza G.L. (2019), Barriers to Sustainability for Small and Medium Enterprises in the Framework of Sustainable Development – Literature Review, „Business Strategy and the Environment”, Vol. 28, No. 4, pp. 512–524. [3] Anand A., Argade P., Barkemeyer R., Salignac F. (2021), Trends and Patterns in Sustainable Entrepreneurship Research: A Bibliometric Review and Research Agenda, „Journal of Business Venturing”, Vol. 36, No. 3, art. 106092. [4] Baratta A., Cimino A., Longo F., Solina V., Verteramo S. (2023), The Impact of ESG Practices in Industry with a Focus on Carbon Emissions: Insights and Future Perspectives, „Sustainability”, Vol. 15, No. 8, art. 6685. [5] Barro D., Corazza M., Filograsso G. (2025), Environmental, Social, and Governance Evaluation for European Small and Medium Enterprises: A Multicriteria Approach, „Corporate Social Responsibility and Environmental Management”, Vol. 32, No. 1, pp. 1291–1308. [6] Cantele S., Zardini A. (2018), Is Sustainability a Competitive Advantage for Small Businesses? An Empirical Analysis of Possible Mediators in the Sustainability – Financial Performance Relationship, „Journal of Cleaner Production”, Vol. 182, pp. 166–176. [7] Chenari A. (2023), Understanding Barriers to Sustainable Resource Practices in Small and Medium Enterprises, „Journal of Resource Management and Decision Engineering”, Vol. 2, No. 2, pp. 32–38. [8] de Jesus Pacheco D.A., ten Caten C.S., Jung C.F., Sassanelli C., Terzi S. (2019), Overcoming Barriers towards Sustainable Product-Service Systems in Small and Medium-sized enterprises: State of the Art and a Novel Decision Matrix, „Journal of Cleaner Production”, Vol. 222, pp. 903–921. [9] Drobetz W., El Ghoul S., Guedhami O., Hackmann J.P., Momtaz P.P. (2024), Entrepreneurial Finance and Sustainability: Do Institutional Investors Impact the ESG Performance of SMEs? „Journal of Business Venturing Insights”, Vol. 22, art. e00498. [10] Dudek D., Kulej-Dudek E. (2024), Modern Technologies in ESG Reporting – Evidence from Polish Enterprises, „Procedia Computer Science”, Vol. 246, pp. 5359–5367. [11] Durrani N., Raziq A., Mahmood T., Khan M.R. (2024), Barriers to Adaptation of Environmental Sustainability in SMEs: A Wualitative Study, „PLOS One”, Vol. 19, No. 5, art. e0298580. [12] Dyllick T., Hockerts K. (2002), Beyond the Business Case for Corporate Sustainability, „Business Strategy and the Environment”, Vol. 11, No. 2, pp. 130–141. [13] Elkington J. (1997), Cannibals with Forks: The Triple Bottom Line of 21st Century Business, Conscientious Commerce, Line of 21st Century Business, Capstone, Oxford. [14] EUROSTAT (2024), Enterprise Statistics by Size Class and NACE Rev. 2 Activity (from 2021 onwards),Bhttps://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/sbs_sc_ovw__custom_15500746/default/table?lang=en https://doi.org/10.2908/SBS_SC_OVW, access date: 20.01.2025. [15] Garrido‐Ruso M., Otero‐González L., López‐Penabad M., Santomil P.D. (2024), Does ESG Implementation Influence Performance and Risk in SMEs? „Corporate Social Responsibility and Environmental Management”, Vol. 31, No. 5, pp. 4227–4247. [16] Hanley M., O’Gorman B. (2004), Local Interpretation of National Micro‐enterprise Policy: To What Extent Has it Impacted on Local Enterprise Development? „International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research”, Vol. 10, No. 5, pp. 304-305. [17] Iamandi I.-E., Constantin L.-G., Munteanu S.M., Cernat-Gruici B. (2019), Mapping the ESG Behavior of European Companies. A Holistic Kohonen Approach, „Sustainability”, Vol. 11, No. 12, art. 3276. [18] Joy-Camacho W., Thornhill I. (2024), Opportunities and Limitations to Environmental Management System (EMS) Implementation in UK Small and Medium Enterprises (SMEs) – A Systematic Review, „Journal of Environmental Management”, Vol. 367, art. 121749. [19] Kasiri N., Movassaghi H., Lamoureux S. (2020), Sustainability Engagement or Not? U.S. SMEs Approach, „Journal of Small Business Strategy”, Vol. 30, No. 3, pp. 16–22. [20] Kaur S., Chaudhary R., Kaur G., Kumari N. (2025), Enhancing Sustainability: Stakeholder Awareness of Green Initiatives in the Enterprises of Himachal Pradesh, AIP Conference Proceedings, Vol. 3261, No. 1, art. 050010. [21] Khudyakova T., Zhuravlyov V., Varkova N., Aliukov S., Shmidt S., Zhuravlyov N. (2020), Improving Approaches to Strategic Enterprise Management in the Context of Sustainable Development, „Sustainability”, Vol. 12, No. 20, art. 8375. [22] Kurtanović M., Kadušić E. (2024), Catalysts of Sustainability: The Transformative Role of Small and Medium Enterprises in ESG Practices of EU Candidate Countries, „Journal of Forensic Accounting Profession”, Vol. 4, No. 2, pp. 34–51. [23] Lee H., Kwak D., Park J. (2017), Corporate Social Responsibility in Supply Chains of Small and Medium‐Sized Enterprises, „Corporate Social Responsibility and Environmental Management”, Vol. 24, No. 6, pp. 634–647. [24] Liou J.J.H., Liu P.Y.L., Huang S.-W. (2023), Exploring the Key Barriers to ESG Adoption in Enterprises, „Systems and Soft Computing”, Vol. 5, art. 200066. [25] Mezzio S.S., Kenner J., Veltmann A., Morejon J.I. (2022), ESG Integration and Small Business, „The CPA Journal”, Vol. 92, No. 7/8, art. 18. [26] Muhammad Auwal A., Mohamed Z., Nasir Shamsudin M., Sharifuddin J., Ali F. (2020), External Pressure Influence on Entrepreneurship Performance of SMEs: A Case Study of Malaysian Herbal Industry, „Journal of Small Business and Entrepreneurship”, Vol. 32, No. 2, pp. 149–171. [27] Permatasari P., Gunawan J. (2023), Sustainability Policies for Small Medium Enterprises: WHO Are the Actors? „Cleaner and Responsible Consumption”, Vol. 9, art. 100122. [28] Prashar A., Sunder M.V. (2020), A Bibliometric and Content Analysis of Sustainable Development in Small and Mediumsized Enterprises, „Journal of Cleaner Production”, Vol. 245, art. 118665. [29] Serino L., Campanella F. (2024), ESG Practices and the Cost of Debt: Evidence from Italian SMEs, „International Journal of Academic Research in Accounting, Finance and Management Sciences”, Vol. 14, No. 3, pp. 51–61. [30] Setyaningsih S., Widjojo R., Kelle P. (2024), Challenges and Opportunities in Sustainability Reporting: A Focus on Small and Medium Enterprises (SMEs), „Cogent Business Management”, Vol. 11, No. 1, art. 2298215. [31] Simon D. (1987), Our Common Future: Report of the World Commission on Environment and Development (Book Review), Third World Planning Review, Vol. 9, No. 3, art. 285. [32] Thompson P. (2014), The Sustainability Imperative for Small Business, IFAC, https://www.ifac.org/knowledgegateway/discussion/sustainability-imperative-small-business, access date: 14.04.2025. [33] Westman L., Luederitz C., Kundurpi A., Mercado A.J., Weber O., Burch, S.L. (2019), Conceptualizing Businesses as Social Actors: A Framework for Understanding Sustainability Actions in Small - And Medium-Sized Enterprises, „Business Strategy and the Environment”, Vol. 28, No. 2, pp. 388–402. [34] Widia E., Wibisono C. (2024), ESG Implementation in Modern Business Oriented towards Sustainable Management, „International Journal of Environmental, Sustainability, and Social Science”, Vol. 5, No. 3, pp. 850–856.
Publikacje z rocznika
Listy Karola Adamieckiego do Henry’ego Le Chateliera z Archiwum Akademii Nauk w Paryżu
Paulina Dąbrosz-Drewnowska
W artykule omówiono nieznane dotąd listy Karola Adamieckiego pisane do Henry’ego Le Chateliera, francuskiego chemika, teoretyka organizacji, propagatora tayloryzmu we Francji, zagranicznego członka zwyczajnego Instytutu Naukowej Organizacji, następnie Instytutu Naukowego Organizacji i Kierownictwa. Listy zachowały się w Archiwum Akademii Nauk w Paryżu. Korespondencja pochodzi z okresu 1926–1930. Jest świadectwem przyjacielskich kontaktów obydwu uczonych oraz ich współpracy naukowej. Informacje zawarte w listach są cennym uzupełnieniem biografii obydwu profesorów oraz świadectwem łączności polskiego środowiska organizatorów ze środowiskiem paryskim.
2025
1
STRONY
10-20
Przegląd jako metoda badawcza i typ publikacji w naukach o zarządzaniu i jakości
Oskar Kosch
W obliczu rosnącego nadmiaru informacji i dynamicznego rozwoju różnorodnych źródeł wiedzy naukowcy muszą na nowo definiować metodologiczne podejścia do przeglądów literatury. Celem artykułu jest identyfikacja i scharakteryzowanie przeglądu zarówno jako metody badawczej, jak i typu publikacji. W artykule sformułowano trzy kluczowe pytania badawcze: 1) Czym jest przegląd jako metoda badawcza? 2) Czym jest przegląd jako typ publikacji? 3) Jaka jest klasyfikacja rodzajów przeglądów jako metody badawczej i typy przeglądów jako publikacji? W efekcie zdefiniowano przegląd jako metodę, wskazując na jego funkcję syntezy wiedzy autora w oparciu o źródła wtórne, wykorzystującą rozumowanie dedukcyjne i redukcyjne. Następnie przedstawiono klasyfikację rodzajów przeglądów jako metody badawczej: 1) przeglądy wnioskujące, 2) przeglądy dowodzące, 3) przeglądy wyjaśniające oraz 4) przeglądy sprawdzające. Artykuł rozróżnia również przeglądy jako samodzielny typ publikacji, w tym m.in.: 1) przeglądy systematyczne, 2) przeglądy krytyczne, 3) przeglądy wyczerpujące, 4) przeglądy integracyjne, 5) przeglądy zakresowe, 6) przeglądy bibliometryczne, 7) przeglądy ustrukturyzowane. Na koniec wskazano na prawdopodobny wpływ tzw. sztucznej inteligencji w tworzeniu przeglądów oraz redukcyjne pochodzenie zdań uzyskanych za jej pomocą. Artykuł podkreśla potrzebę odpowiedzialnego i logicznego prowadzenia przeglądów zarówno w kontekście badawczym, jak i publikacyjnym.
2025
2
STRONY
3-15
Zróżnicowanie płciowe w percepcji marketingu mobilnego: Analiza pokolenia Z w Polsce
Nguyễn Thị Hồng Ngọc, Magdalena Kowalska
Zrozumienie różnic płciowych w perspektywach i preferencjach stanowi kluczowy element w opracowywaniu dostosowanych strategii w obszarze marketingu mobilnego. Celem niniejszego artykułu jest identyfikacja i porównanie ocen kobiet i mężczyzn – przedstawicieli pokolenia Z w Polsce – względem dziewięciu formatów marketingu mobilnego. Badanie analizuje: (1) poziom korzystania i interakcji z dziewięcioma formatami marketingu mobilnego; (2) postrzegane atrybuty (informatywność, atrakcyjność, interaktywność, inwazyjność) oraz (3) postawy wobec marek (zmiana nastawienia; skłonność do rekomendacji). Badanie przeprowadzono metodą wspomaganych komputerowo wywiadów osobistych (CAPI) w styczniu 2022 r. na próbie 369 respondentów w wieku 18–26 lat. Zastosowano testy chi-kwadrat oraz testy t dla prób niezależnych. Wyniki wskazują, że choć nie potwierdzono istotnych statystycznie różnic płciowych w analizowanych formatach (p > 0,05), sam ten rezultat niesie istotne wnioski: pokazuje, że wiele narzędzi marketingu mobilnego działa skutecznie ponad podziałami płci. Aplikacje mobilne uzyskały najwyższe oceny pod względem atrakcyjności, informacyjności i interaktywności, natomiast SMS/MMS zostały ocenione jako najbardziej inwazyjne. Mężczyźni częściej deklarowali gotowość rekomendacji aplikacji mobilnych, serwisów mobilnych i sieci społecznościowych. Uzyskane wyniki wzbogacają dorobek literatury dotyczącej różnic płciowych w marketingu mobilnym poprzez potwierdzenie ustaleń międzynarodowych w polskim kontekście oraz wskazanie obszarów uniwersalnej akceptacji. Badanie wnosi także implikacje praktyczne dla segmentacji, wyboru formatów oraz formułowania przyszłych hipotez w kampaniach mobilnych skierowanych do pokolenia Z.
2025
3
STRONY
3-11
Bibliometryczny przegląd jako metoda badania problemów nauk o zarządzaniu i jakości
Marek Szarucki
Rosnąca dostępność danych bibliometrycznych popularyzuje systematyczne metody analizy literatury. Celem artykułu jest konceptualizacja „bibliometrycznego przeglądu literatury” jako metody badawczej w naukach o zarządzaniu i jakości (NoZiJ). Na podstawie krytycznej analizy literatury zidentyfikowano kluczowe atrybuty metody w trzech wymiarach. Po pierwsze, wykazano użyteczność przeglądu bibliometrycznego w diagnozowaniu problemów badawczych zarówno w nurcie teoretycznym, jak i praktycznym klasyfikatora subdyscyplin NoZiJ. Po drugie, osadzono metodę w modelu „kontinuum górnik-poszukiwacz” (Breslin i Gatrell, 2020), dowodząc, że umożliwia ona nie tylko konsolidację wiedzy (podejście „górnika”), ale także redefinicję paradygmatów (podejście „poszukiwacza”). Po trzecie, zdefiniowano bibliometryczny przegląd jako metodę ilościowo-jakościową, łączącą mapowanie nauki z syntezą treści. Wskazano również na potencjalne ograniczenia metody, w tym ryzyko redukcjonizmu ilościowego oraz błędy systematyczne baz danych. Artykuł dostarcza ram metodologicznych pozwalających na bardziej precyzyjne i transparentne obrazowanie struktur wiedzy w NoZiJ.
2025
4
STRONY
3-12
Miejsce informatyki ekonomicznej w przestrzeni badawczej nauk o zarządzaniu i jakości
Jerzy Gołuchowski, Dorota Jelonek, Krzysztof Węcel
Celem artykułu jest wykazanie istotnych relacji pomiędzy informatyką ekonomiczną a naukami o zarządzaniu i jakości. Analizie poddano treść polskich rozpraw doktorskich dostępnych jako dane otwarte w publicznym systemie RAD-on. W celu przetworzenia 254 rozpraw, obejmujących ponad 160 milionów słów, wykorzystano dużą sieć językową GPT-4o-mini. Opracowano zestaw promptów umożliwiających klasyfikację rozpraw wraz z jej uzasadnieniem oraz ekstrakcję słów kluczowych związanych z systemami informatycznymi, informatyką, zarządzaniem, biznesem i ekonomią. Stwierdzono, że niemal połowa rozpraw obronionych w dziedzinie nauk o zarządzaniu odnosi się do pojęć i metod wykorzystywanych w informatyce ekonomicznej. Sformułowano wniosek, że zagadnienia takie jak analiza danych, transformacja cyfrowa czy sztuczna inteligencja stanowią istotny element nauk o zarządzaniu i jakości.
2025
1
STRONY
21-32
Kompetencje menedżerów a sztuczna inteligencja – analiza trendów w literaturze naukowej i zainteresowaniach internautów
Małgorzata Szafranowicz
Rozwój robotyzacji procesów (RPA) i sztucznej inteligencji (AI) istotnie wpływa na funkcjonowanie przedsiębiorstw, procesy decyzyjne oraz kształtowanie nowych modeli biznesowych. AI wspiera zarówno procesy poznawcze, jak i decyzje strategiczne, a współpraca człowieka z agentem AI okazuje się bardziej efektywna niż działania samodzielnych menedżerów czy wyłącznie systemów komputerowych. Rosnąca rola AI w biznesie wymusza aktualizację kompetencji menedżerów oraz ich adaptację do dynamicznie zmieniającego się środowiska pracy. Celem artykułu jest identyfikacja aktualnych obszarów badań nad kompetencjami menedżerskimi w kontekście AI oraz ocena, w jakim stopniu odpowiadają one rzeczywistym potrzebom użytkowników Internetu. Analiza obejmuje literaturę naukową z lat 2020–2024 (Google Scholar, Scopus) oraz trendy wyszukiwań Google, które pozwalają uchwycić zainteresowania praktyków i odbiorców treści online. Wyniki wskazują, że w badanym okresie literatura koncentruje się na kompetencjach menedżerów potrzebnych do zarządzania organizacjami w warunkach dynamicznej cyfryzacji i rozwoju AI. Analiza wyszukiwań potwierdza dominujące zainteresowanie kompetencjami miękkimi przy jednoczesnym wzroście zapotrzebowania na wiedzę związaną z kompetencjami cyfrowymi i AI. Zbieżność kierunków badań naukowych z zainteresowaniami internautów wskazuje na potencjał skutecznego transferu wiedzy między nauką a praktyką zarządzania.
2025
2
STRONY
16-30
Praktyka ESG w małych i średnich przedsiębiorstwach: między świadomością a działaniem
Magdalena Gądek, Joanna Kott, Marek Kott, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka, Katarzyna Walecka-Jankowska, Anna Kowalska-Pyzalska
Celem artykułu było pogłębienie wiedzy na temat wdrażania zasad ESG (Environmental, Social, Governance) w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w Polsce z uwzględnieniem wpływu wielkości przedsiębiorstwa na poziom znajomości zagadnień, motywy podejmowania działań oraz stan implementacji i raportowania ESG. Badanie przeprowadzono metodą ilościową (CAWI) na próbie 533 przedsiębiorstw. Wyniki wskazują, że wraz ze wzrostem wielkości firmy rośnie zarówno poziom wiedzy o ESG, jak i zakres wdrażanych działań. Największym motywatorem dla przedsiębiorstw są wymagania regulacyjne oraz presja rynku i klientów, szczególnie widoczne w średnich przedsiębiorstwach. Analiza wykazała także istotne bariery implementacyjne, takie jak ograniczone zasoby i brak spójnych standardów raportowania. Artykuł podkreśla konieczność zwiększenia wsparcia edukacyjnego i finansowego dla mikro- i małych przedsiębiorstw oraz odpowiedniego dostosowania regulacji, aby zachęcić MŚP do aktywnego udziału w transformacji w kierunku zrównoważonego rozwoju.
2025
3
STRONY
12-26
Wpływ autentycznego i fałszywego przywództwa na oparty na dynamicznych zdolnościach pracowników model wydajności pracy
Agnieszka Bieńkowska, Katarzyna Tworek
Badanie ma na celu zbadanie wpływu autentycznego i fałszywego przywództwa na dynamiczne zdolności pracowników (EDC) i ich późniejszy wpływ na wyniki pracy. Badanie ma na celu wypełnienie luki w zrozumieniu, w jaki sposób style przywództwa moderują związek między EDC a wydajnością pracy poprzez postawy związane z pracą, takie jak dopasowanie do pracy, motywacja do pracy, zaangażowanie w pracę i satysfakcja z pracy. W badaniu zastosowano dwufazowe podejście empiryczne. Przeprowadzono badanie pilotażowe w celu walidacji narzędzia badawczego, a następnie zebrano dane pierwotne z 289 organizacji w Polsce. W badaniu wykorzystano ankietę wypełnioną przez menedżerów wyższego i średniego szczebla. Zastosowano wielogrupową analizę ścieżki w celu oceny moderującego wpływu autentycznego i fałszywego przywództwa na model wyników pracy oparty na EDC. Analiza danych została przeprowadzona przy użyciu SPSS AMOS. Wyniki wskazują, że autentyczne przywództwo wzmacnia pozytywny wpływ EDC na wyniki pracy, podczas gdy fałszywe przywództwo zmniejsza ten efekt. W organizacjach o wysokim poziomie autentycznego przywództwa wszystkie związki między EDC, zmiennymi pośredniczącymi i wynikami pracy były statystycznie istotne. I odwrotnie, w organizacjach o wysokim poziomie fałszywego przywództwa związek między EDC a dopasowaniem osoby do stanowiska pracy nie był istotny, co osłabiło ogólny model. Badanie potwierdza, że styl przywództwa jest krytycznym moderatorem w powiązaniu EDC z wydajnością.
2025
4
STRONY
13-27
Cechy rozpoznawcze zielonego przywództwa inkluzywnego
Alicja Winnicka-Wejs
Celem artykułu jest zwiększenie wiedzy na temat znaczenia zielonego przywództwa inkluzywnego w organizacjach. W literaturze anglojęzycznej zielone przywództwo inkluzywne (green inclusive leadership – GIL) jest rozumiane jako „zachowanie liderów, którzy są otwarci, dostępni do interakcji z pracownikami w celu osiągnięcia celów środowiskowych i czystszych procesów/usług”. GIL jest pozytywnie powiązane z innowacyjnymi zachowaniami w zakresie zielonych usług, zieloną kreatywnością. Istnieje znaczący związek między GIL a zielonym zarządzaniem zasobami ludzkimi i proaktywnymi zachowaniami prośrodowiskowymi pracowników. Polskie badania akademickie dotyczące zielonego przywództwa inkluzywnego są rzadkie i nowatorskie w literaturze. Wyniki własnego badania empirycznego dostarczyły odpowiedzi na trzy pytania badawcze: (1) Koncepcja zielonego przywództwa inkluzywnego nie jest powszechnie znana wśród badanych polskich specjalistów i menedżerów. Tylko jedna trzecia respondentów pozostawiła komentarz na ten temat. Większość opinii podkreślała brak znajomości koncepcji, brak „zielonych” rozwiązań w konkretnych branżach oraz potrzebę wdrożenia w praktyce. (2) Menedżerowie w polskich organizacjach nie są w pełni postrzegani jako zieloni liderzy. Mniej niż połowa respondentów udzieliła pozytywnych odpowiedzi w tym zakresie. (3) Chęć uczenia się, współpraca w zespole, odwaga i reagowanie na zachowania obserwowane w firmie są uznawane przez respondentów za cechy przywódców inkluzywnych.
2025
1
STRONY
33-43
Ewolucja kształcenia kadr od Przemysłu 4.0 do 5.0
Paweł Knast, Władysław Jurczyński, Waldemar Jędrzejczyk
Celem artykułu jest ocena stopnia dostosowania programów kształcenia kadr menedżerskich do wyzwań wynikających z przejścia od koncepcji Przemysłu 4.0, opartego na automatyzacji i cyfryzacji, do modelu Przemysłu 5.0, akcentującego humanizację technologii i zrównoważony rozwój. Badania przeprowadzono metodą ankiety internetowej wśród 98 respondentów reprezentujących środowiska akademickie i przemysłowe. Kwestionariusz obejmował pytania dotyczące współpracy między nauką a gospodarką, roli instytucji wspierających tę współpracę oraz adekwatności systemu edukacji do potrzeb rynku pracy. Uzyskane wyniki wykazały, że 98?danych uznaje współpracę nauki i przemysłu za kluczową dla rozwoju innowacji. Wyniki badań wskazują na potrzebę głębokiej reformy programów kształcenia, które powinny łączyć wiedzę technologiczną z kompetencjami społecznymi, menedżerskimi i proekologicznymi. Autorzy rekomendują rozwój partnerstw publiczno-prywatnych, wzmocnienie współpracy uczelni z przemysłem oraz systematyczne aktualizowanie efektów uczenia się w rytmie zmian technologicznych i legislacyjnych. Artykuł podkreśla znaczenie elastycznych strategii edukacyjnych, przygotowujących przyszłych liderów do funkcjonowania w środowisku Przemysłu 5.0, w którym równowaga między człowiekiem, technologią i zrównoważonym rozwojem staje się kluczowym wyznacznikiem innowacyjności.
2025
2
STRONY
31-42