Rok wydania: 2026
Numer czasopisma: 2
Słowa kluczowe: hipoteza naukowa,badania jakościowe,nauki o zarządzaniu,budowanie teorii,rygor metodologiczny
Strony: 16-24
Język publikacji: Polski
O istocie, rodzajach oraz znaczeniu hipotez badawczych w naukach o zarządzaniu
Abstrakt
Celem artykułu jest przegląd stanowisk metodologicznych odnośnie do istoty i znaczenia hipotezy w prowadzeniu badania naukowego ze szczególnym uwzględnieniem metodyki badań jakościowych. Wnioski wskazują, że kategoryczne zalecenia, aby nie formułować hipotez w badaniach jakościowych, są metodologicznie nieuzasadnione. Hipotezy, rozumiane jako robocze propozycje teoretyczne, mogą być stawiane przed badaniem lub powstawać w toku analizy, zwiększając przejrzystość wywodu, spójność analizy i kumulatywność wiedzy. W podejściach jakościowych pełnią funkcję heurystyczną, wspierają dobór teoretyczny i budowę wyjaśnień, a w badaniach mieszanych pozwalają na sprawdzenie wyników badań. Zasadne jest warunkowe formułowanie hipotez, adekwatnie do celów, dojrzałości teorii i projektu badawczego.
Bibliografia
[1] Adamkiewicz-Drwiłło H.G. (2008), Współczesna metodologia nauk ekonomicznych, Wydawnictwo „Dom Organizatora”,
Toruń.
[2] Ajdukiewicz K. (1974), Logika pragmatyczna, PWN, Warszawa.
[3] Alvesson M., Sköldberg K. (2017), Reflexive Methodology: New Vistas for Qualitative Research, SAGE Publications, London.
[4] Arystoteles (1978), Topiki. O dowodach sofistycznych, PWN, Warszawa.
[5] Babbie E. (2013), The Practice of Social Research, Wadsworth Cengage Learning, Belmont.
[6] Beveridge W. (1963), Sztuka badań naukowych, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa.
[7] Burrell G., Morgan G. (1979), Sociological Paradigms and Organizational Analysis, Heinemann, London.
[8] Chalmers A. (1993), Czym jest to, co zwiemy nauką, Wydawnictwo Siedmioróg, Wrocław.
[9] Charmaz, K. (2009), Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej, Wydawnictwo Naukowe PWN,
Warszawa.
[10] Creswell J.W., Creswell J.D. (2018), Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches, SAGE
Publications, Thousand Oaks.
[11] Creswell J.W., Plano Clark V.L. (2017), Designing and Conducting Mixed Methods Research (3rd Ed.), SAGE Publications, Thousand Oaks.
[12] Creswell J.W., Poth C.N. (2018), Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing among Five Approaches, SAGE
Publications, Londyn.
[13] Czakon W. (2009), Mity o badaniach jakościowych w naukach o zarządzaniu, „Przegląd Organizacji”, Nr 9, s. 13–18.
[14] Czakon W. (2020), Rygor metodologiczny, [w:] W. Czakon (red.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa, s. 82–102.
[15] Denzin N.K., Lincoln Y.S. (Eds.), (1994), Handbook of Qualitative Research, SAGE Publications, Thousand Oaks.
[16] Denzin N.K., Lincoln Y.S. (red.), (2010), Metody badań jakości, Tom 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
[17] Eisenhardt K.M. (1989), Building Theories from Case Study Research, „The Academy of Management Review”, Vol. 14, No. 4, pp. 532–550.
[18] Eisenhardt K.M., Graebner M.E. (2007), Theory Building from Cases: Opportunities and Challenges, „Academy of
Management Journal”, Vol. 50, No. 1, pp. 25–32.
[19] Flyvbjerg B. (2006), Five Misunderstandings about Case-Study Research, „Qualitative Inquiry”, Vol. 12, No. 2, pp. 219–245.
[20] Gioia D.A., Corley K.G., Hamilton A.L. (2013), Seeking Qualitative Rigor in Inductive Research: Notes on the Gioia
Methodology, „Organizational Research Methods”, Vol. 16, No. 1, pp. 15–31.
[21] Guba E.G., Lincoln Y.S. (1994), Competing Paradigms in Qualitative Research, [in:] N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (Eds.), Handbook of Qualitative Research, SAGE Publications, Thousand Oaks, pp. 105–117.
[22] Hatch M.J. (2002), Teoria organizacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
[23] Jevons W.S. (1960), Zasady nauki. Traktat o logice i metodzie naukowej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
[24] Kotarbiński T. (1961), Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich,
Wrocław, Warszawa, Kraków.
[25] Kotarbiński T. (1974), Kurs logiki dla prawników, PWE, Warszawa.
[26] Kuhn T.S. (2009), Struktura rewolucji naukowych, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa.
[27] Lincoln Y.S., Guba E.G. (1985), Naturalistic Inquiry, SAGE Publications, London.
[28] Maanen J.V. (1979), The Fact of Fiction in Organizational Ethnography, „Administrative Science Quarterly”, Vol. 24, No. 4, pp. 535–603.
[29] Mazur M. (1970), Historia naturalna polskiego naukowca, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
[30] Miles M., Huberman A., Saldaña J. (2018), Qualitative Data Analysis: A Methods Sourcebook, SAGE Publications, London.
[31] Niemczyk J. (2020a), Formułowanie i wartościowanie problemów naukowych, [w:] W. Czakon (red.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa, s. 103–118.
[32] Niemczyk J. (2020b), Metodologia nauk o zarządzaniu, [w:] W. Czakon (red.), Podstawy metodologii badań w naukach
o zarządzaniu, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa, s. 17–27.
[33] Nowak S. (2006), Metodologia badań społecznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
[34] Patton M. (2015), Qualitative Research & Evaluation Methods: Integrating Theory and Practice, SAGE Publications,
Thousand Oaks.
[35] Popper K. (2002), Logika odkrycia naukowego, Fundacja Aletheia, Warszawa.
[36] Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 11 października 2022 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych, Dz.U. 2022, poz. 2202.
[37] Sady W. (2000), Fleck – O społecznej naturze poznania, Prószyński i S-ka, Warszawa.
[38] Siggelkow N. (2007), Persuasion with Case Studies, „Academy of Management Journal”, Vol. 50, No. 1, pp. 20–24.
[39] Silverman D. (2020), Qualitative Research, SAGE Publications, London.
[40] Sławińska M., Witczak H. (red.), (2012), Podstawy metodologiczne prac doktorskich w naukach ekonomicznych, PWE,
Warszawa.
[41] Stachak S. (1997), Wstęp do metodologii nauk ekonomicznych, Książka i Wiedza, Warszawa.
[42] Stake R.E. (1995), The Art of Case Study Research, SAGE Publications, Thousand Oaks.
[43] Sułkowski Ł. (2012), Epistemologia i metodologia zarządzania, PWE, Warszawa.
[44] Sułkowski Ł. (2020), Paradygmaty i teorie w naukach o zarządzaniu, [w:] W. Czakon (red.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu, Wydawnictwo Nieoczywiste, Warszawa, s. 424–446.
[45] Yin R.K. (2017), Case Study Research and Applications: Design and Methods, SAGE Publications, Los Angeles.